www.charlesvos.nl

vrijdag, 07 december 2012 00:00

Sphinx-collectie

SPHINX-COLLECTIE

Petrus Leonardus Dominicus Regout huwde in 1800 met Maria Gertruda Nijsten. In de Nieuwstraat in Maastrichtzette hij een winkel (handel in pijpen, aardewerk en porselein) voort die zijn moeder gestart was. Hun oudste zoon Petrus (1801 geboren) werd de grondlegger van wat later de Sphinx-fabrieken zouden worden.
Tijdens de Belgische Opstand (1830-1839) was Maastricht afgesneden van zijn achterland. Door invoerbeperkingen werd Regout genoodzaakt een eigen aardewerkfabriek op te richten. In 1836 vroeg hij toestemming tot oprichting van een fabriek voor geschilderd aardewerk.
Geleidelijk breidde de aardewerkproductie zich uit en in 1852 telde de fabriek al tien gas gestookte ovens. Vanaf 1899 richtte het bedrijf zich ook op de productie van sanitair. Het bedrijf groeide voortvarend.
De crisis in jaren dertig van de twintigste eeuw veroorzaakte stagnatie in de aanvoer van grondstoffen en de afzet van producten.
In 1958 fuseerde de Sphinx met haar Maastrichtse concurrent Societé Céramique. Ook het assortiment werd uitgebreid.
Vanaf de jaren zeventig kwam het bedrijf in zwaar weer. In 1999 werd het bedrijf overgenomen door het Finse Sanitec.
De eeuwenoude fabriekslocatie aan de Boschstraat werd in 2007 gesloten. In de Beatrixhaven werd een van de modernste sanitairsfabrieken ter wereld, waar de productie grotendeels geautomatiseerd verliep, geopend. Door calculatiefouten bij de bouw zou de fabriek nooit rendabel worden. De drie jaar oude fabriek sloot in 2009 definitief haar poorten. Daarmee kwam een einde aan een fabriek met een 175-jarige geschiedenis.

 

Charles Vos werkt voor de Sphinx
Door invoering van de auteurswet werd de Sphinx gedwongen eigen ontwerpers in dienst te nemen. Op 1 januari 1917 trad Johannes Henricus Lint (1889-1956) als keramische ontwerper in dienst bij de Sphinx. Hij werd in 1924 opgevolgd door Roozendaal, die er werktte tot 1928. Het korste dienstverband als ontwerper kwam op naam van Charles Vos. Hij had al eerder de aandacht getrokken van Sphinx-directeur W. Bonemeijer. Hij wilde het bedrijf geleidelijk meer focussen op het gebied van kunstaardewerk. In september 1926 schreef hij "thans is het voorstel aan de orde om den Heer Vos, beeldhouwer van beroep te Maastricht, op een of andere wijze aan de fabriek te verbinden en zoodoende de artikelen te gaan fabriceeren weer op een ander gebied, waarvoor ik, afgezien van het Continent, in Zuid-Amerika een goed afzetgebied meen gevonden te hebben. Ik hoop, dat de Heeren dit voorstel zullen aannemen. Het zal de naam van de Sphinx geen kwaad doen"
Pas in de loop van 1928 kwam Vos in dienst bij het bedrijf. Slechts een zeer korte periode was hij verantwoordelijk voor de door hem ontworpen plastiekjes. Naast enkele beelden van heiligen waren het voornamelijk dierfiguren in klein formaat die geproduceerd werden. Hij ontwierp een servies onder de naam Globe.
In het voorjaar van 1929 nam Edmond Bellefroid het werk van Charles Vos over.

1. Servies (Globe)

Charles Vos heeft voor Sphinx slechts één servies ontworpen. Het gaat om het model Globe, dat zijn naam eer aandoet door de bolvorm waaraan de verschillende delen van dit servies zijn ontleend. Alle bollen staan op een vierkante voet , waarbij Vos blauw of oranje gebruikt heeft om onderdelen te accentueren.
Zowel het model als de decoratie waren van zijn hand.
Dit nieuwe product werd in een stand op de Najaarsbeurs in Utrecht gepresenteerd en trok veel publieke belangstelling. Van dit enige en in beperkte oplage vervaardigde servies, is vooral de bolvormige terrine met deksel vermeldenswaard en een zeer gezocht object bij verzamelaars. Het kleuraccent op de vierkante voet, de handgrepen, de bovenrand en de knop verstrekken de bolvorm.  [6]
In een prijslijst uit 1930 is te vinden dat het servies bestond uit 14 verschillende delen. Het was te koop als 65-delig, 47-delig en 24-delig tafelservies met 6 mogelijke decoraties in prijs variërend van fl. 23,- tot fl. 53,95.
Leden van de Vereniging Maastrichts Aardewerk hebben bij het opruimen van de voormalige fabriek een aantal originelen (gietmallen) veilig weten te stellen.
In het museum Boijmans Van Beuningen te Rotterdam en het Centre Ceramique in Maastricht zijn delen van het servies Globe in de collectie opgenomen

51101

servies Globe (foto Marian Hankel)

51102

juskom, oranje accenten (foto Marian Hankel)

51103

kom (foto Marian Hankel)

51104

soepterrine (foto Marian Hankel)

dekschaal (Centre Ceramique)

51106

suikerpot

51107

theepot

51108

soepterrine

51109

kaasstolp

51110

pagina uit verkoopgids Petrus Regout/ De Sphinx (SHCL)

51111

origineel van de soepterrine model Globe (H. Meulman)

51112

origineel dekselknop van de soepterrine model Globe (H. Meulman)

51113

origineel handvat van de soepterrine model Globe (H. Meulman)

 

2. Plastieken

Er zijn tot nu toe, buiten de Sphinxen, meer dan twintig in oplage gegoten plastieken bekend. Zie lijst met beelden. Veel beelden zijn gemerkt op de onderzijde "G O A" In gezicht NV DE SPHINX MAASTRICHT.
De plastieken zijn kinderen van hun tijd. Vooral in Gouda moet een enorme productie zijn geweest. De kwaliteit van de beeldjes van Vos kan moeiteloos wedijveren met de producten van de grote ontwerpers die voor aardewerkfabrieken aldaar werkten. Vos varieert in stilering, waardoor de beeldjes soms nauw verwant zijn aan de van Jan Schonk en vooral Chris van der Hoef, zoals de Kameleon en de Lynx, en andere juist wat plastischer, zoals de aap en de eend. Waar de Goudse ontwerpers nog wel eens doorschieten in het reduceren van het realisme, blijft Charles Vos de natuur trouw, altijd met het oog en de handen van de ware kunstenaar.

51200a

pagina uit een verkoopgids Regout/De Sphinx.

51200b

merkteken op de onderzijde

De plastieken kunnen in een drietal groepen worden ingedeeld:

Onderstaande stempels komen voor:

  • - 'NV De Sphinx v/n Petrus Regout & Co /MAASTRICHT / MADE IN HOLLAND'
  • - 'Petrus Regout & Co /MAASTRICHT / MADE IN HOLLAND'
  • - 'GOA'
  • - 'GOA/NV De Sphinx'

A. Heilige beelden

Maria met Kind
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920)
Hoogte 27cm, breedte 7cm en diepte 6,5cm
Maria is staande op een console frontaal afgebeeld. Zij draagt een geplooide mantel met sluier. Aan haar linkerzijde houdt ze, op borsthoogte, haar Zoon, die naar de toeschouwer kijkt, met beide armen vast. Haar blik is schuin naar beneden op haar Zoon gericht. Het Kindje Jezus maakt een zegenend gebaar met zijn rechterhand. In de andere hand houdt hij een wereldbol vast..

51201

Heilige Familie
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Afm. onderste zijde van de driehoek 37cm, de twee opstaande zijden 32,5cm.
In een driehoek met ongelijke zijden is een kerststal uitgebeeld. Centraal is het pasgeboren kindje Jezus, met gespreide armen, gelegen in een kribbe. Aan zijn rechterkant zit Maria "en profil" naar rechts geknield naast hem, en aan de andere zijde de geknielde Jozef "en profil" naar links. Boven in straalt de ster van Bethelem.
Er zijn ook nog twee andere versies: geglazuurde klei in brons kleur en geglazuurd wit met goud.

 

51202bowp108a
 
51202c
 
foto: familie Peters Smeets
 
Heilig Hart
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
 
hoogte 30cm
Op een console is het Heilig Hart ten voeten uit staande afgebeeld. Zijn mantel is opengevallen waardoor het stralende Heilige Hart zichtbaar wordt. Met zijn linkerhand houdt hij zijn mantel vast. De rechterarm zorgt ervoor dat de mantel openvalt en maakt een zegenend gebaar.

51203

 

Afgietsel.
Particulier bezit
Niet gemerkt aardewerk beeld, licht gekleurd; hoogte 28 cm. Het ontwerp is van Charles Vos.
Wim Visser heeft de originele mal van Charles Vos gebruikt om een afgietsel te maken en heeft deze op eigen wijze ingekleurd.

51203aowp128

collectie Peters Smeets

Jozef met Kind
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Jozef is staande op een console frontaal afgebeeld. Hij houdt zijn handen gevouwen op borsthoogte. Zijn blik is naar beneden gericht naar zijn Zoon. Het Kindje Jezus is frontaal voor zijn vader staande afgebeeld.

Afbeelding: Centre Ceramique

 

Franciscus
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920).
hoogte 29cm.
Fransiscus is frontaal staande op een console afgebeeld. Hij draagt een koord dat aan zijn rechterzijde naar beneden hangt  (zie afbeelding). Aan zijn linkerzijde draagt hij een rozenkrans (zie afbeelding). Zijn blik is naar boven gericht. Zijn armen heeft hij gevouwen voor zijn borst.
Opmerking: Dit werk komt men ook tegen onder de niet correcte benaming "monnik".

51206a

familie Peters Smeets

51206b 51206c

met rozenkrans                                                met koord
 
Theresia van Liseux
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
hoogte 27cm, voet 8,5cm.
Theresia is staande op een console met een enigszins gedraaid lichaam weergeven. Zij draagt een geplooide mantel met sluier. Haar linkerarm houdt ze gevouwen op borsthoogte onder haar mantel. Met haar andere arm, langs haar lichaam, houdt ze mantel open. Haar hoofd houdt ze schuin naar beneden gericht.
In latere jaren heeft Bellefroid een afgietsel gemaakt en op eigen wijze ingekleurd.

Afbeelding: Centre Ceramique

51207b

B. Dieren

Pelikaan
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 16cm, breedte 19cm, diepte 8,5cm
De watervogel is rechtopstaande "en profil" naar rechts op een ronde schijf afgebeeld. Hij heeft een grote snavel en een grote keelzak (tussen de onderkant van de snavel en de keel).

51208

Afbeelding: fam. Poortmans Moedts

stempel onderzijde: GOA (in gezicht)

 

Zeehond
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920).
Hoogte 15 cm., breedte 21,3 cm., diepte 13,6 cm. *1
De zeehond is geplaatst op een ovaalvormige basis. De kop is omhoog gericht. *1

51209

afbeelding: Familie Meershoek
Konijn
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 5,5 cm, breedte 14 cm, diepte 5,5 cm
Het liggend dier is "en profil" afgebeeld, de oren liggen naar achteren waar zij aansluiten bij de rug. De snuit van het konijn rust op de voorpoten.

51210

Afbeelding: Bonnefantenmuseum

 

Eend
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
De zwemvogel is "en profil" afgebeeld. De houding suggereert dat de eend zwemt in het water.

51211

Afbeelding: SHCL

 

Eekhoorn
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 15,5 cm., breedte 16 cm., diepte 7 cm.
De eekhoorn is 'en profil' zittend uitgebeeld. De staart van het beestje is naar boven gekruld waar hij boven de kop overgaat in de oren. *1
51212a1
 
afbeelding: fam. Peters Smeets
stempel onderzijde: GOA (in gezicht)
 
51212a2

geel exemplaar

afbeelding fam Poortmans Moedts

stempel onderzijde: NV De Sphinx v/h Petrus Regout & Co Maastricht 

 

51212c51212b
 
de originele mal
 
Kameleon
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 10,5 cm., breedte 13 cm., diepte 4 cm. 
De kameleon is "en profil" weergegeven, zittend op een sokkel. In het iriserende bruin-groene glazuur laat het weerkaatsend licht verschillende kleurschakeringen zien, verwijzend naar de wisselende kleur van een kameleon. *1

51213

Afbeelding: fam. Poortmans Moedts

stempel onderzijde: GOA (in gezicht) en NV De Sphinx Maastricht

 

Bruine Beer
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920)
Hoogte 14 cm, breedte 18,5 cm en diepte 7,5 cm.
De beer is staan op een voetstuk "en profil" met bult op de rug afgebeeld. Hij zit enigszins ineengedoken met de kop omlaag.

51214

Kikvors
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 10 cm, breedte 10 cm en diepte 7,5 cm.
De kikvors is "en profil" zittend afgebeeld. Zijn snuitje is naar boven gericht.

51215

 

afbeelding fam. Poortmans Moedts
stempel onderzijde: NV De Sphinx v/h Regout & Co Maastricht
Aap
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 17cm, breedte 15,5cm, diepte 13,5cm *1
Het beeld toont een aap, zittend in kleermakerszit, ineengedoken en licht naar rechts gewend. De rechterarm heeft hij over zijn poten liggen, de linkerarm over de rechterarm *1

51216

Afbeelding: Familie Meershoek

 

IJsbeer
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 14 cm, breedte 22 cm en diepte 8 cm.
De ijsbeer is "en profil" afgebeeld. Het lijkt, afgaande op zijn houding, of hij klaar staat voor de aanval op zijn prooi.

51217

Pinguïn
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
20 cm
Een pinguïn "en profile" rechtopstaand afgebeeld.

51218a

Afbeelding: Familie Meershoek

 

Bizon
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 19 cm, breedte 6 cm, diepte 13 cm.
Op een rechthoekige basis staat een woest uitziende bizon "en profil" met zijn kop naar voren gericht.

51219

51219b
 
de originele mal
 
Lynx
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 10 cm., breedte 30 cm., diepte 14 cm. *1
Op een basis die de contouren volgt van lichaam en poten, ligt de lynx uitgestrekt naar links. De kop naar voren. De voorpoten van het dier liggen uitgestrekt opzij.*!

51220

C. Overig

Maskarade of Pierot et Colombine of Pierot en Pierette met mandeline
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 30 cm., breedte 17 cm., diepte 15,5 cm. *1
Op een vierkanten basis zijn een Pierrot en een meisje staande uitgebeeld. Pierrot, aan de linkerzijde van het meisje, speelt op een luit die hij hoog op de borst houdt. Zijn hoofd is naar rechts gewend. Lichaam en hoofd vleien zich tegen het lichaam van het meisje aan, dat lichtjes terugleunt tegen Pierrot aan. Haar hoofd is afgewend van Pierot. Haar rechterhand heeft ze voor haar gezicht langs op kin en mond van Pierrot gelegd, een schijnbare afwering. Op haar gezicht speelt een lach, die deels achter een masker verborgen gaat. *1
In latere jaren heeft Bellefroid een afgietsel gemaakt en op een eigen wijze  ingekleurd.

51221a

51221b
Moederweelde
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Afm. Hoogte 18 cm., breedte 10 cm., diepte 10 cm. *1
De moeder is zittend op een console afgebeeld, terwijl haar bovenlichaam driekwart naar links is gewend. Met het naar links genegen hoofd kijkt zij liefdevol neer op haar zogende baby, die zij in haar beide armen dicht tegen zich aanhoudt. Het beeldmerk is vermoedelijk het merk van een afnemer (groothandel). *1

51222

Afbeelding: Familie Meershoek
Eerste kus
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Hoogte 17 cm., breedte 22 cm., diepte 10 cm. *1
Het jonge paar is zittend op een ovaal onderstuk afgebeeld. De naar rechts gewende vrouw, die met beide benen langszij zit, houdt timide haar rechterhand aan haar kin. De met het hoofd naar rechts gewende knielende man, kust haar behoedzaam op haar linkerwang en houdt daarbij zijn linkerhand liefdevol tegen haar aan. *1

51223

Afdraaier (pottemenneke)
Aardewerk, wit geglazuurd, niet gesigneerd, niet gedateerd (jaren 1920). 
Afm. 22,5 X 22 X 11,5cm *1
Een afdraaier komt voor in de keramische industrie.
De afdraaier is "en profil" zittend aan zijn draaibank afgebeeld. Zijn bovenlichaam helt sterk naar achteren, waarbij hij zijn rechterbeen naar voren uitstrekt. Zijn pose geeft een indruk van een heftige actie. Zijn rechterhand drukt met de duim in een potvorm, terwijl zijn linkerhand tegen de wand van de pot drukt. *1
Ook is er een gekleurde versie in omloop. (gebakken klei chamotte; gesigneerd Ch. Vos; afm. lengte 19cm, breedte 9cm, diepte 21cm).
Dit is de moedervorm van het witte beeld. Door krimp wijken de maten enigszins af.
 

51224

Afbeelding: Familie Meershoek

52420

collectie Peters Smeets

 

 

 

deel van de originele mal (afb. collectie centre ceramique)

 

Johan Lint heeft de mal, gemaakt door Charles Vos, in 1931 gebruikt om een gekleurde versie te maken.

51224c 51224d

foto's fam. Poortmans Moedts

 

 

3. Sphinxen

Enkele beelden werden door Charles Vos voor reclamedoeleinden ontworpen en door Sphinx in kleinere getallen geproduceerd, zoals de liggende Sphinx (21,5 X 60 X 37cm) die als een ruimtelijk bedrijfslogo, in verschillende kleuren is uitgevoerd, en een kleine, door vier sfinxen gedragen bol waarmee de harde, doorzichtige aardewerksoort Eterna werd gepresenteerd.

51301a

afbeelding Familie Meershoek

51301b

familie Peters Smeets

51301c

Meulman (zwart geglazuurd ; de zwart geglazuurde uitvoering is zeldzaam)

51301d

 

651301g

  

 

afbeelding Familie Peters Smeets

 

afb. uit Maastrichts keramiek aan de man gebracht: schemerlamp Eterna (zonder opschrift), brandend

51301g1

collectie Peters Smeets

51301g2

collectie Peters Smeets

Deze asbak met het opschrift "Antwerpen 1930" is speciaal vervaardigd voor de wereldtentoonstelling in 1930 te Antwerpen.

51301g3

foto Peters Smeets

51301g5

foto Peters Smeets

51301g4

foto Peters Smeets

51301g6

foto Peters Smeets

 

4. Unica (overig)

Ook heeft Charles Vos bij de Sphinx nog een aantal unieke beelden gemaakt.

A. Het ontwaken
Gebakken klei, geglazuurd; niet gesigneerd, niet gemerkt, gedateerd '1927' rechts opzij *1
Hoogte 50,5 cm., breedte 27 cm., diepte 20,5 cm. Zeer beperkte oplage. *1
De jonge vrouw is in een hurkende pose afgebeeld. Het hoofd van de vrouw met half lang golvend haar is 'en face' weergegeven. Naar voorbeeld van de antieke Griekse beelden is zij gehuld in een lang, doorschijnend gewaad. Als personificatie van het ontwaken is de jonge vrouw afgebeeld op het moment, waarop zij - uit haar slaap langzaam opstaand - met beide omhoog geheven armen een brede draperie boven haar hoofd naar achteren doet uitwaaieren.
De langwerpige sokkel is aan de vier zijden versierd met bladeren en vruchten van een oranjeboompje (appeltjes van oranje), die een grote ruitvorm in het midden omsluiten. In de ruit aan de voorzijde is het wapen van prinses Juliana afgebeeld, aan de achterzijde treffen we in de ruit de gekroonde letter J aan. In de beide ruiten aan de zijkanten zijn de jaartallen '1909' en '1927' aangebracht, verwijzingen naar het geboorte- en 18e levensjaar van Prinses Juliana. Het beeld werd namelijk ontworpen ter gelegenheid van haar 18 verjaardag. *
 
Opmerking:
Navraag bij Koninklijk Archief en het Paleis: het beeld is niet bekend in de collectie van de Koninklijke Familie
 
51401bb
 
collectie Peters Smeets

51401a

afbeelding Peters Smeets
 
B.   Fabrieksarbeider
Aardewerk, wit geglazuurd, 1930, productie Petrus Regout/ De Sphinx, hoogte 48cm
Een beeldje gemaakt ter herdenking van vijftig jaar Sphinx sanitair 1880-1930
Opschrift terzijde:
TER GELEGENHEID VAN HET 50-JARIG JUBILEUM VAN DE SPHINX
Voorzijde links: 1880-1930 (van boven naar beneden)
Het toont een fabrieksarbeider staande in het silhouet van de fabriek bij de vervaardiging van een gegoten bad. Onder de voet van de arbeider is een sphinxkop. De achterzijde is in een plat vlak de vorm van een fabriek met rokende schoorsteen weergegeven.

51402

 
51402b
 
C. de Mastreechter Staar aan de 100-jarige Liedertafel te Haarlem 1930
Aardewerk, wit geglazuurd, 1930, productie Petrus Regout/ De Sphinx, hoogte 46cm
Op een rechthoekige blok met aan de onderzijde een plint bespeelt een zittende vrouw (met de benen onder zich in) en haar hoofd naar boven gericht een lier.
Opschrift:
DANKBARE HERINNERING
DER KON  ZANGVEREENIGING
MASTREECHTER.  STAAR
AAN HARE 100-JARIGE
ZUSTERVEREENIGING
KON: LIEDERTAFEL.
ZANG.EN.VRIENDSCHAP
HAARLEM
26.27.28. APRIL 1930
 
Onder de tekst: het wapen van Maastricht met de vijfpuntige ster.

 

afbeelding: Centre Ceramique

D.   de plaquette met het portret van Brouwers

Collectie Centre Ceramique [1a]
Plaquette, afm. hoogte 39cm, lengte 34cm en breedte 3,5cm.[1b]
Petrus Hubertus Gordefriedus E.J. Brouwers (Hubert) werd geboren op 1 april 1866. Zijn ouders waren J.H. Brouwers (1833-1892) en A.E.M.H. Regout (1834-1886). Hij was van 1893 tot 1899 commissaris van de Commanditaire Vennootschap Petrus Regout & Co (1878-1899).
Daarna was hij van 1899 tot 1935 bestuurder van N.V. Kristal-, Glas- en Aardewerkfabriek De Sphinx voorheen Peterus Regout & Co (1899-1958). Hij overleed 13 juli 1949.[1c]

 

E.   de plaquette met het portret Weustenraad

Collectie Centre Ceramique [1d]
Plaquette, afm. hoogte 41,5cm, lengte 43cm en breedte 3,5cm.[1e]
Fernand A.K.M. Weustenraad werd geboren te Maastricht op 4 januari 1858. Zijn ouders waren J.A. Weustenraad (1813-1859) en M.G.H. Regout (1826-1898).[1f] Hij was van 1893 tot 1899 commissaris van de Commanditaire Vennootschap Petrus Regout & Co (1878-1899).
Daarna was hij van 1899 tot 1939 bestuurder van N.V. Kristal-, Glas- en Aardewerkfabriek De Sphinx voorheen Peterus Regout & Co (1899-1958).[1g] Hij overleed te Antwerpen in 1939.[1h]

 

op de tafel liggen de plaquettes van Brouwers en Weustenraad
foto: Centre Ceramique
 

F.   Kinderbuste

Particulier bezit.
Frans van de Laar heeft van zijn neef Alfons Kessel een buste gemaakt.
Gebronsd gips; afm. 27 X 24,5 X 15cm. [1i] 
 
 
buste Alfons van Kessel gemaakt door Frans van de Laar
 
Particulier bezit.  
De Sphinxfabriek wilde dit beeld in productie nemen. Charles Vos werd benaderd om een ontwerp/originaal van het beeld te maken. Vervolgens heeft hij een mal gemaakt. Het beeld is in diverse kleuren op de markt gebracht.

Goudluster geglazuurde buste, Ch. Vos, h. 27 cm.

Het kind is “en face” afgebeeld met het gezicht ietwat hellend naar rechts. Het kind heeft kort haar naar voren vallend op het voorhoofd.

Er is naast een witte, grijze ook een zwarte geglazuurde uitvoering.

 

Frans Karel (Frans) van de Laar (geboren op 4 februari 1853 te Sittard en gestorven op 11 januari 1933 Argenteau) huwde op 4 september 1883 te Maastricht met Gertrude Wilhelmine Hubertine Marie (Maria) Bauduin (geboren op 28 juli 1843 te Maastricht en gestorven op 6 augustus 1893 te Maastricht). Zij vestigden zich in Maastricht. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren Maria Eugene Jeanette (21 juni 1884), Francois Alphonse Pierre Hubert (1885) en Jean Antoine Francois (1886-1897).
Maria trouwde op 4 juli 1911 in Maastricht met de koopman Jacob Heinrich (Heinrich) Kessel uit Aken. In de begin jaren van hun huwelijk werden beide zoons geboren, te weten Franz en Alfons, die beiden de Duitse nationaliteit hadden.
Opa Frans heeft van zijn kleinzoon Franz het schilderij "Tante Paula par la" gemaakt alsmede een zelfportret met naast zich Franz.
Van zijn andere kleinzoon Alfons maakte hij een schilderij van moeder (Maria) met haar zoon. Van Alfons maakt hij ook bovenvermelde buste in gebronsd gips.
Deze werken dateren van rond 1915-1916.  [1j] 

 

 

 

 

51406aaowp92
 
collectie Peters Smeets
 
51406b
 
collectie Meershoek
 
 
 
afbeelding Centre Ceramique
 

 

 afbeelding Peters Smeets

G. De leste zwegel (de laatste lucifer)

Beeld Frans van de Laar

Particulier bezit

In 1908 vervaardigde Frans van de Laar “De leste zwegel” in klei. Dit beeld op de console gesigneerd “F v d Laar 1908”.[2]

Er bestaat ook een afgietsel in biscuit, niet gesigneerd, jaren dertig van de vorige eeuw, hoogte 52cm, breedte 17,5cm en diepte 17,5cm. [3]

Biscuit is keramiek (aardewerk) dat slechts eenmaal zonder glazuur is gebakken. Aardewerkbiscuit wordt bij ongeveer 900°C gebakken. Meestal is dit een halffabricaat: het biscuit wordt beschilderd met glazuurverf en daarna nogmaals (bij een hogere temperatuur) gebakken.

In de Limburger Koerier van 28 februari 1910 werd het beeld beschreven als “het typische mansfiguurtje wiens houding en omkleeding U als ‘t ware den wind doet voelen, die om hem heenen waait”.

 

 

 

beeld Frans van de Laar

uit de collectie Ger Eenens Collection Netherlands

 

CharlesVos:

Particulier bezit[4]

De Sphinxfabriek wilde dit beeld in productie nemen. Charles Vos werd benaderd om een ontwerp/originaal van het beeld [5] te maken. Vervolgens is er een mal gemaakt.

Het beeld is niet in massaproductie genomen.

Er zouden enkele exemplaren vervaardigd zijn; deze zijn gemaakt van speciale gietklei en zijn gestempeld met de stempel van P. Regout.[6]

Later is de mal nogmaals gebruikt voor de vervaardigen van een beperkt aantal beelden van aardewerk klei die bij speciale gelegenheden door het bedrijf als cadeau werden aangeboden.

Jaren nadien is de mal wederom gebruikt.  Deze beelden zijn van sanitaire klei; de kwaliteit is beduidend minder en de stempel P. Regout ontbreekt.

 

 

 

 

beeld van Charles Vos (ontwerp/originaal)

uit de collectie Ger Eenens Collection Netherlands

 

 

  

collectie Peters Smeets

 

een later afgietsel, ook geen mooie gietklei gebruikt

misschien 100 stuks gemaakt; sluiting Huishoudelijk Aardewerk 1969

AB staat voor Aardewerk Boschstraat

collectie P. Ackermans

 

 

   

 

een exemplaar, niet gestempeld en aangeboden op Marktplaats

 

Op een vierkante console is een man, ten voeten uit staande, afgebeeld. Hij bevindt zich buiten in guur weer. Hij staat enigszins ineengekrompen met zijn rug tegen de wind in en probeert de sigaret in zijn mond met een lucifer aan te steken, waarbij hij beide handen gebruikt. Hij draagt een driekwarts jas met opstaande kraag; de jas is niet dicht geknoopt. Op zijn hoofd draagt hij een pet met klep. Tussen zijn onderbenen houdt hij een paraplu geklemd.

  

5. De afdraaier

Speciaal voor het afscheid van de eeuwenoude fabriekslocatie aan de Boschstraat (zie boven) is in een oplage van 500 stuks een beeld van een Pottemenneke geproduceerd, naar ontwerp van Charles Vos. Rob van Brug, manager director, overhandigde het eerste genummerde exemplaar aan medewerker Huub Sollet, wiens familie Sollet (vier generaties) 137 jaar onafgebroken is verbonden met Sphinx. Alle aanwezigen kregen naast dit beeld een herinneringsboek en de film 'Gekoesterd verleden, anker voor morgen', een sfeervol, historisch perspectief van het bedrijf.

51406a

 

51406b

 



[1a] email E. Somers, 22 januari 2014

[1b] Szénássy I.,Maastrichts Aardewerk 2, Industriële vormgevers bij de Sphinx 1918-40, Beek 1980, blz. 28

[1c] bronnen: Szénássy I.,Maastrichts Aardewerk 2, Industriële vormgevers bij de Sphinx 1918-40, Beek 1980, Maenen, 125 100 Sphinx-Ceramique, Maastricht 1959, blz 399 en www.bert-bartholomeus.

Szénássy spreekt over G.E.J. Brouwers en Maenen over P. Hubert G.E.J. Brouwers en Hubert Brouwers en www.bert-bartholomeus over Petrus Hubertus Gordefriedus E.J. Brouwers. Waarschijnlijk is vader Hubert Brouwers commissaris van de Commanditaire Vennootschap Petrus Regout & Co geweest van 1879 tot 1892 (Maenen) en na zijn overlijden opgevolgd in 1893 door zijn zoon P.H.G.E.J.

[1d] email E. Somers, 22 januari 2014

[1e] Szénássy I.,Maastrichts Aardewerk 2, Industriële vormgevers bij de Sphinx 1918-40, Beek 1980, blz. 28

[1f] www.stamboom.onderzoeker.nl, januari 2014

[1g] Maenen, 125 100 Sphinx-Ceramique, Maastricht 1959, blz 399

[1h] www.stamboom.onderzoeker.nl, januari 2014

[1i]Jacobs Antoine, Frans van de Laar (1853-1933)artiste sculptuur, Sittard 2013

[1j]Jacobs Antoine, Frans van de Laar (1853-1933)artiste sculptuur, Sittard 2013, RHCL geboorte-, sterfte- en huwelijksregister (digitaal)

[2] op de semi-permanente tentoonstelling in het Museum op het Vrijthof te Maastricht over Rob Graafland is de versie van Van der Laar te zien (in bruikleen Ger Eenens Collection Netherlands)

[3] Jacobs Antoine, Frans van de Laar (1853-1933) artiste sculptuur, Sittard 2013

[4] Weergave van het gesprekken tussen de voorzitter van de VMA (de heer Meulman) en mevrouw Peters Smeets (december 2013)

[5] op de semi-permanente tentoonstelling in het Museum op het Vrijthof te Maastricht over Rob Graafland is het ontwerp/originaal van Vos te zien (in bruikleen Ger Eenens Collection Netherlands)

[6] collectie Peters Smeets

 

* 1 Paulussen  Charles Vos 1888-1954, tentoonstelling 13-11-1994 tot en met 29-01-1995, Gemeentemuseum voor Religieuze Kunst Jacob van Horne, Weert 1994

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Read 1520 times Last modified on dinsdag, 02 september 2014 13:49